Үнийг ТӨР биш ӨРСӨЛДӨӨН тогтоодог

11-р сарын 14 - 10 цаг 26 минут

 

-Аливаа зүйлийн үнэ гэдэг нь түүний эрэлт, нийлүүлэлтийн зөрүүн дээр үүсдэг энгийн зүй тогтолтой. Зээлийн хүү нь “мөнгөний үнэ” гэж үзвэл мөнгөний эрэлт их, нийлүүлэлт бага байх хэрээр энэ нь өндрөөр тогтоно гэсэн үг. Тэгвэл ямар тохиолдолд зээлийн хүү буурах вэ? Хариулт нь мөн л энгийн. Санхүүгийн салбарт банктай өрсөлдөгчид гарч ирж байж өрсөлдөөний явцад үнэ нь буурна
 
-УИХ-ын чуулганаар ирэх оны төсвийн төсөл болон Мөнгөний бодлогын төслийг хэлэлцэж буй энэ үеэр нэр бүхий гишүүд Банкны тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах замаар арилжааны банкны зээлийн хүүд захиргааны аргаар дээд хязгаар тогтоох санал гаргаад байна. Харин Монголын банкуудын холбоо улстөрчдийн дээрх санаачилгыг буруутгаж байгаагаа хариу илэрхийллээ. Чухам хэнийх нь зөв бэ?
 
Санхүүгийн салбарт арилжааны банкууд монополь байдлаар /95 хувь/ давамгайлж байгаа нь тэдгээртэй өрсөлдөх санхүүжилт, хөрөнгө оруулалтын бусад эх үүсвэр хөгжих бололцоог төрийн бодлогоор бий болгож чадаагүйтэй холбоотой гэж судлаачид үздэг.
 
Нэг үгээр бол банкуудтай өрсөлдөх санхүүжүүлэгч бий болсон цагт зээлийн хүү буурах ёстой байв. Учир нь аливаа бараа, бүтээгдэхүүний үнийг төр тогтоодоггүй, өрсөлдөөн өөрөө тогтоодог. Зээлийн хүү ч ялгаагүй мөнгөний “үнэ” юм. Харин энэ үнэ яаж бий болдог вэ? Аливаа зүйлийн үнэ гэдэг нь түүний эрэлт, нийлүүлэлтийн зөрүүн дээр үүсдэг энгийн зүй тогтолтой.
 
Зээлийн хүү нь “мөнгөний үнэ" гэж үзвэл мөнгөний эрэлт их, нийлүүлэлт бага байх хэрээр энэ нь өндрөөр тогтоно гэсэн үг. Тэгвэл ямар тохиолдолд зээлийн хүү буурах вэ? Хариулт нь мөн л энгийн. Санхүүгийн салбарт банктай өрсөлдөгчид гарч ирж байж өрсөлдөөний явцад үнэ нь буурна.
 
Цөөнгүй улс орны түүхэнд арилжааны банкууд нь санхүүгийн салбартаа давамгайлж байсан үе шат байдаг. Тэгэхдээ манайх шиг ийм урт буюу бараг 30 жил банкууд нь ноёлж ирсэн нь нэн ховор. Үүнд залруулга хийж, банкуудтай өрсөлдөхүйц санхүүжилтийн өөр эх үүсвэрүүд бий болгох, өрсөлдөөний зарчмаар үнэ буюу хүүг нь буулгах бодлого шаардлагатай болсон гэдэгтэй банкныхан ч өөрсдөө маргахгүй байх. Харин үүнийг төрийн зохицуулалт буюу захиргааны аргаар хэрэгжүүлэх гэж оролдож байгаа нь цорын ганц оновчтой арга зам хараахан биш. Тийм ч учраас Монголын банкуудын холбоо эсэргүүцэж буй хэрэг.
 
Зээлийн хүүд хязгаар тогтоох санаачилгыг гаргаад байгаа УИХ-ын гишүүдийн нэг болох ЗГХЭГ -ын дарга Г.Занданшатар телевизэд өгсөн ярилцлагадаа “дэлхийн 74 оронд захиргааны аргаар зээлийн хүүг хязгаарладаг” хэмээн тайлбарлажээ. Ийм улс орны жишээнд Япон, Хятад багтана. Гэхдээ тэдгээр улс оронд бодит байдал манайхаас эрс өөр. Үндэсний мөнгөн тэмдэгт болох иен, юань нь гэхэд ам.доллар руу хөрвөх чадвартай, зээлийн хүү үлэмж бага буюу нэг оронтой тоонд байдаг, тэдгээрт хуульчилсан зээлийн дээд хязгаар нь тун өндөр гэх мэтээр нөхцөл байдал нь өөр.
 
Зээлийн хүүгийн хязгаар тогтоох захиргааны аргыг санаачилж буй гишүүдийн хэлж байгаагаар Төв банк үүнийг хэрэгжүүлэх бөгөөд Монголбанкы бодлогын хүү дээр +4% гэсэн хувилбараар хязгаар тогтоож болох жишгийг ярьж байгаа бололтой. Зээлийн хүүд хязгаар тогтоодог улс орнуудад мөн л Төвбанкныхаа бодлогын хүүг ашигладаг бөгөөд тэдгээр нь манай бодлогын хүүнээс үлэмж бага.
 
Тухайлбал, АНУ-ын Төвбанкны хүү 1-1.25 байна. Хамгийн гол нь АНУ-ын Төвбанкны бодлогын хүү нь Монголбанкны бодлогын хүүнээс огт өөр зохицуулалтын үүрэг гүйцэтгэдэг гэж хэлж болно. АНУ-ын Төвбанк 1-1.25 хувийн хүүтэйгээр арилжааны банкууддаа мөнгө зээлүүлж, хямд санхүүжилтийн эх үүсвэр болдог. Гэтэл манайд Монголбанк 12%-ийн / бодлогын хүү/ хүүтэйгээр арилжааны банкуудаасаа мөнгө зээлдэг байх жишээтэй. Эдийн засгийн өгөгдөл нь эрс ондоо улс орнуудыг дуурайж зээлийн хүүгийн хязгаар тогтоох гээд байгаа юм биш үү гэсэн болгоомжлолыг эдийн засагчид хэлж байна.
 
Монголд зээлийн хүү өндөр байгаа нь үнэн. Үйлдвэрлэгч, бизнес эрхлэгчдийн хүсдэг бага хүүтэй, урт хугацаатай зээлийн эрэлтийг хангаж чадахгүй байгаагаа банкууд ч өөрсдөө хүлээн зөвшөөрдөг. Гэхдээ энэхүү үнийг хэн нэг банкны эзэн хүссэнээрээ тогтоох боломжгүй Яагаад гэвэл зээлийн хүү гэдэг нь өөрийн гэсэн зүй тогтолтой үйл явц, үзэгдэл юм.
 
Асуудлыг нөгөө талаас харвал зээлийн хүүг буулгах ёстой нь маргашгүй үнэн. Гэхдээ яаж гэдэгт л учир бий. Захиргааны аргаар “зээл” хэмээх бүтээгдэхүүний үнийг төрөөс тогтоогоод эхэлбэл бусад бараа, бүтээгдэхүүний үнийг ч төр тогтоох бололцоотой гэсэн үг үү? Энэ утгаараа зах зээлийн чөлөөт эдийн засгийн онолоос гажуудсан жишиг биш үү гэх мэт олон асуулт урган гарч болно.
 
Зээлийн хүүг бууруулахын тулд юуны өмнө санхүүгийн салбарт монополь байгаа банкуудтай байр суурь булаалдахуйц өрсөлдөгчдийг бий болгох хэрэгтэй. Түүний тулд мэдээж төрийн урт хугацааны бодлого, эрмэлзэл чухал. Захиргааны аргаар зээлийн хүүг буулгах нь өнөө маргаашдаа үр дүн нь үзэгдэх хялбар арга байж магадгүй ч хамгийн оновчтой нь мөн үү гэдгийг улстөрчдөөс биш мэргэжилтнүүдээс асууцгаая.
 
 
А.Алиман
Эх сурвалж: "Өглөөний сонин"
АНХААРУУЛГА: Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд huvsgul.MN хариуцлага хүлээхгүй.

Сэтгэгдэл бичих хэсэг 

Шинэ мэдээ

“Талх чихэр” ХК “Милл хаус”ХХК-ийн нэрийн барааны цэг Булган аймагт нээлтээ хийнэ6 сар 17. 10:16БАРИМТ: С.Амарсайханы төрсөн ах С.Ганбат Зайсан, Богд уул орчмын 214 айлын газрыг ДАНГААРАА ЭЗЭМШЖЭЭ6 сар 17. 10:14Хүүхдээ яаж “сайн хүн” болгох вэ6 сар 14. 13:01Мөрөн сумын 210 жилийн ой, Хангайн бүсийн даншиг ирэх сарын 27-29-нд болно6 сар 14. 12:56Могойн голоос хулгайгаар нүүрс тээвэрлэсэн эсэхийг шалгаж тогтооно6 сар 14. 12:54"Цонжин болдог"-оос илүү жуулчдыг татах Ногоон нуур6 сар 14. 11:59Монгол. Улсад шинэ үеийн барилгын салбар үүсч хөгжсөний түүхт 92 жилийн ой, "Барилгачдын өдөр 2018" өдөрлөг 9 сарын 7-нд 10:00 цагаас Барилгачдын талбайд болно2018, 9 сар 6. 8:59Худалдаа Хөгжлийн Банкны шөнийн цагаар хийсэн, хууль бус ажиллагаанд 70 орчим залуус, бөхчүүд оролцжээ2018, 7 сар 25. 19:09Монгол Улсын зээлжих зэрэглэлийг дээшлүүлэв2018, 7 сар 17. 19:37В.Путин, Д.Трамп нар ямар тохиролцоонд хүрэв?2018, 7 сар 17. 19:32Монголын кино урлаг хүрээгээ тэлсээр...2018, 7 сар 17. 19:27Оюу толгой ХХК-ийн уурхайчдад илгээх МЭНДЧИЛГЭЭ2018, 7 сар 9. 15:35“Нийтийн тээврээр соёлтой үйлчлүүлцгээе” сошиал аяны ялагчид тодорч, шагналаа гардаж авлаа2018, 7 сар 5. 13:31Шанхайн олон улсын кино наадамд Монгол кино шилдгийн шилдгээр шалгарчээ2018, 7 сар 5. 12:53Үндэсний их баяр наадмын хөтөлбөр2018, 7 сар 2. 18:05Ардын урлагийн их наадмын шилдгүүд тодорлоо2018, 7 сар 2. 18:02МҮИС-ийн 20 жилийн ойн ОНЦГОЙ БЭЛЭГ задарлаа2018, 7 сар 2. 17:23-ШИНЭ НАЧИН ГЭХЭЭСЭЭ ИЛҮҮ НААДМЫН ТҮРҮҮ, ҮЗҮҮР ЯРЬДАГ “УВС НУУР” ГАЛЫНХАН-2018, 7 сар 2. 8:57Хориглосон бүсэд байсан малыг нүүлгэн шилжүүллээ2018, 6 сар 29. 11:28АСБЕСТ АГУУЛСАН БҮТЭЭГДЭХҮҮН ХЭРЭГЛЭСНЭЭР ХОРТ ХАВДАРТАЙ БОЛОХ ЭРСДЭЛТЭЙ2018, 6 сар 29. 11:13

Бүх эрх хуулиар хамгаалагдсан © CaakNews.MN 2015 - 2019.